کانال اندیشه‌ورزی

محمد سروش محلاتی مینویسد: «با شهادت حضرت حمزه در جنگ احد، مسلمانان سخت متأثر شدند، به خصوص که دشمن بدن او را مُثله کرد و برخی اعضاء آن را قطع کرد. این مصیبت بر مسلمانان سخت و گران بود و آنها میگفتن...

صدیقه وسمقی پاسخ میدهد: � آیا نیاز فعلی جامعه، فرهنگ، شرایط و عرف مسئله چندهمسری را میپذیرد؟ من گمان میکنم با توجه به شرایط واقعی امروز جامعه، تبلیغ چندهمسری یک عمل غیرمسئولانه است. ممکن است با ای...

آیتالله معرفت مینویسد: «گروهی معتقدند که قرآن دو نزول داشته است: دفعی و تدریجی. در شب قدر همهٔ قرآن یکجا بر پیامبر اکرم (ص) نازل شده ]است[؛ سپس در طول مدت نبوت دوباره به تدریج نازل گردیده است. این نظر شاید مشهورترین نظر نزد اهل حدیث باشد و منشأ آن روایاتی است که این تفصیل در آنها آمده است. برخی به ظاهر روایات اخذ کرده و برخی با تأویل آن را پذیرفتهاند. ]...[ طبق روایات اهل سنت قرآن یکجا از عرش بر آسمان اول (پایینترینِ آسمانها) نازل گردید، آنگاه در جایگاهی به نام ”بیت العزّة“ به ودیعت نهاده شد، ولی در روایات شیعه آمده است که قرآن از عرش بر آسمان چهارم فرود آمد و در ”بیت معمور“ نهاده شد. ]شیخ[ صدوق آن را جزء عقاید امامیه دانسته است ]الاعتقادات، باب 31[. ]...[ اگرچه اهل ظاهر به ظاهرِ ای...

شهید مطهری مینویسد: «ما در اسلام دو استخاره">استخاره داریم که یکی از آن دو متروک است و دیگری رایج. استخارهای که متروک است، ولی معتبرتر است این است که پیغمبر اکرم فرمود ]بحارالانوار، ج 88، ص 265؛ مستدرکالوسائل، ج 6، ص 255[: اگر در کاری مردد شُدید، یعنی نتوانستید راه صحیح را به دست بیاورید، بروید نماز بخوانید و دعا کنید (ترتیب خاصی هم دارد) و هفت بار ]در بعضی روایات: صدویک بار[ از خداوند بخواهید که در این کاری که شما الان در آن گیج و گم هستید و نمیدانید که راه صحیحش این طرف است یا آن طرف*، آنچه را که خیر است در دل شما القا کند. بعد از این دعا، اگر چیزی در قلب شما القا شد، شما این را الهام خدا بدانید و دنبالش بروید. در این استخاره، دیگر نه قرآن باز کردن است و نه تسبیح و طاقوجفت.؛ دعا...

آیتالله محمدهادی معرفت مینویسد: «قرآن مجموعهٔ آیات و سورههای نازلشده بر پیامبر اسلام است، که پیش از هجرت و پس از آن در مناسبتهای مختلف و پیشامدهای گوناگون به طور پراکنده نازل شده است. سپس گردآوری شده و به صورت مجموعهٔ کتاب درآمده است. نزول قرآن تدریجی، آیه آیه و سوره سوره بوده و تا آخرین سال حیات پیامبر (ص) ادامه داشته است. در دوران حیات پیامبر (ص) هرگاه پیشامدی رخ میداد یا مسلمانان با مشکلی روبهرو میشدند، در ارتباط با آن پیشامد یا برای رفع آن مشکل یا احیاناً پاسخ به سؤالهای مطرحشده مجموعهای از آیات یا سورهای نازل میشد. این مناسبتها و پیشامدها را اصطلاحاً اسباب نزول یا شأن نزول مینامند، که دانستن آنها برای فهم دقیق بسیاری از آیات ضروری است. این نزولِ پراکنده قرآن را از دیگر کتب آسما...

آیتالله محمدهادی معرفت مینویسد: «قرآن و هر کتاب آسمانی، چون از جهان غیب پیام آوردهاند، ناگزیر از آن جهان شمهای بازگو کردهاند. البته، این واژهها و الفاظی که برای توصیف جهان غیب به کار رفته ]است[ برای مفاهیمی وضع شدهاند که متناسب با عالَم حسّ و شهود است و نمیتوانند بازگوکننده مفاهیمی باشند که در سرای غیب جریان دارد. علاوه ]بر این[، ابزار درک ساکنین این جهان، چه ظاهری (حواسّ خمس ]=حسهای پنجگانه[) و چه باطنی (عقل و اندیشه)، برای درک و دریافت مفاهیم عالَم شهود و متناسب با آن ساخته شده و از درک کامل مفاهیمی از سنخ دیگر ناتواناند. از این رو است که در گزارههای کتب آسمانی درباره مفاهیم غیبی از استعاره، تشبیه و ]...[ مجاز و کنایه استفاده شده ]است[ تا به گونهای تقریبی و از باب تشبیه نامحسوس به م...

از خدا میخواه تا زین نکتهها در نلغزی و رسی در منتها زانکه از قرآن بسی گمره شدند زان رسن قومی درون چَه شدند مر رسن را نیست جرمی ای عنود چون تو را سودای سربالا نبود (مثنوی معنوی، دفتر سوم، بخش 200) یادداشتها: ـ گنجور (دسترسی در 1396/6/29)...

ابوالقاسم فنایی مینویسد: «”آیا قربانی کردن خود در راه خداوند کاری اخلاقی است؟“ اگر پاسخ این پرسش مثبت باشد، آنگاه میتوان ادعا کرد که کار فرزند ابراهیم اخلاقاً موجه بوده است. کار خود ابراهیم نیز از دو جهت موجه بوده است: یکی اینکه قربانی کردن فرزند قربانی کردن خود است و دیگری اینکه کمک کردن به دیگری برای قربانی کردن خود در راه خدا از نظر اخلاقی نادرست نیست. همچنین میتوان پرسید: اگر خودکشی برای ...

شهید مطهری مینویسد: «گروهی میپندارند منظور از تلاوت قرآن تنها خواندن آن به قصد ثواب بردن است بدون آنکه چیزی از معانی آن درک گردد. اینها دائماً قرآن را دوره میکنند، اما اگر یک بار از ایشان سؤال شود که آیا معنی آنچه را میخوانید میدانید، از پاسخگویی عاجز میمانند. خواندن قرآن از این جهت که مقدمهای است برای درک معانی قرآن لازم و خوب است و نه صرفاً به قصد کسب ثواب.» (مطهری، 1381: 35) یادداشتها: ـ مطهری، مرتضی (1381). آشنایی با قرآن. جلد 1. چاپ ؟. تهران: انتشارات صدرا. ۹۶/۰۵/۳۰ ۰ ۰ انسان اندیشهورز ...

محمد اسفندیاری درباره «غلو در ثواب قرائت قرآن» مینویسد: «غلو در ثواب قرائت قرآن از مصداقهای غلو در مفاهیم است. برخی مسلمانان چنین میپندارند که به صِرف قرائت این یا آن سوره به عدد ستارگان آسمان پاداش میبرند. بدتر از این، شیوه کسانی است که قرائت قرآن را جایگزین فهم قرآن و عمل به آن میکنند و چنان به تلاوت قرآن غِرّه میشوند که همان را کافی میشمارند. علتهای گوناگون برای غلو در ثواب قرائت قرآن میتوان برشمرد که از جمله آنها، اعتماد به روایات مجعولی در این باب است، که بسیاری نقل میکنند و نمیدانند بیاعتبار است. یکی از جاعلان این روایات مردی زهدپیشه است، که دربارهاش گفتهاند احادیثی در فض...

شاهسوندی و خانهزاد درباره «گفتاری بودن زبان قرآن» مینویسند: «قرآن به عنوان کتاب برخاسته از سنت شفاهی که در فضایی گفتاری رشد و نمو یافت هویت شفاهی خود را فریاد میزند. این سابقه شفاهی موجب میشود کلام وحی در قالب متن بعضاً ناپخته و گنگ به نظر آید ــ مخصوصاً وقتی تغییرات سبکی (مخاطب) بروز میکند. ع...